Qallinka Cabdi-haybe Maxamed Jaamac
Qaranimadu ma aha eray madhan ama hal-ku-dheg la iska yiraahdo; waa raad nololeed, waa halgan, waa dhaxal jiilba jiil u gudba. Waxa ay ka unkantaa xusuusta rag iyo dumar u istaagay difaaca sharafkooda, dalkooda iyo jiritaankooda. Buugani waxa uu ka mid yahay dadaallada lagu soo noolaynayo mid ka mid ah cutubyada ugu qotada dheer ee taariikhda Soomaalida—noloshii iyo halgankii Suldaan Maxamuud Cali-Shire, Suldaankii Saldanadda Warsangeli.
Suldaan Maxamuud Cali-Shire waxa uu ahaa hoggaamiye ka soocan kuwii la midka ahaa, isaga oo isku darsaday aragti fog, karti hoggaamineed iyo damiir qaranimo oo adag. Xilligii uu noolaa, waxa uu ku beegnaa wakhti aad u adag oo ay quwadaha gumaysigu si xooggan ugu tartamayeen dhulka Soomaaliyeed iyo guud ahaan Bariga Afrika. Si kastaba ha ahaatee, Suldaanku ma noqon mid u hoggaansama duruufahaas adag; waxa uu doortay inuu noqdo astaan iska caabin, isagoo adeegsanaya xeelado kala duwan—marna dagaal, marna diblomaasiyad, marna xeelad siyaasadeed oo qoto dheer.
Buugani waxa uu akhristaha u soo bandhigayaa safar taariikheed oo dheer, laga bilaabo waayihii barwaaqada iyo nidaamka habaysan ee Saldanadda Warsangeli—boqortooyo soo jirtay qarniyo badan oo door muuqda ku lahayd ganacsiga, maamulka iyo dhaqanka gobolka—ilaa xilligii ay bilaabatay faragelinta shisheeye. Waxa uu iftiiminayaa sida ay Saldanaddu u lahayd nidaam dawladnimo oo qotodheer, xiriirro dibadeed oo furan iyo awood ay ku maareyso arrimaheeda gudaha.
Mid ka mid ah dhacdooyinka ugu xanuunka badan ee lagu soo bandhigay buuggan waa khiyaamadii lagu kaxaystay Suldaan Maxamuud Cali-Shire, isaga oo lagu qaaday markab British ah, taas oo ugu dambayntii horseeday masaafurintiisii jasiiradaha Seychelles. Dhacdadan oo ahayd mid si weyn u taabatay dareenka ummaddiisa, waxa ay muujinaysaa heerka ay gaadhsiisnayd cabsi gumaysigu ka qabay hoggaamintiisa iyo saamayntiisa. Si kastaba ha ahaatee, masaafurintu ma noqon mid damisa halgankiisa; taa beddelkeeda, waxa ay sii xoojisay sumcaddiisa iyo halyeeynimadiisa.
Intii uu ku jiray masaafurinta, Suldaanku waxa uu sii waday xiriirradiisa diblomaasiyadeed, isaga oo la kulmay madax iyo boqorro ka kala socday dalal kala duwan oo Afrika iyo caalamkaba ah. Kulamadaasi waxa ay ahaayeen kuwo muujinaya in hoggaamintiisu aysan ku koobnayn dhulkiisa oo keliya, balse ay gaadhsiisnayd heer caalami ah. Waxa uu noqday cod matala shacabka Soomaaliyeed iyo guud ahaan Afrikaanka la tacaalaya gumaysiga.
Buugani waxa uu sidoo kale si qoto dheer u falanqaynayaa dhinacyada shakhsiyadeed ee Suldaanka—deeqsinimadiisa, geesinimadiisa, dulqaadkiisa iyo sida uu ugu heelnaa midnimada iyo horumarka bulshadiisa. Waxa uu ahaa hoggaamiye aan ku koobnayn awood iyo talin, balse sidoo kale ahaa astaan akhlaaqeed oo lagu daydo. Dadkiisu waxa ay ku xasuustaan nin isku daray naxariis iyo adkaysi, caqli iyo geesinimo.
Qoraalkan waxa lagu saleeyey isku dhaf xog taariikhi ah, xusuus-dhaqan iyo aragti falanqayn ah, si loo abuuro sawir dhammaystiran oo ka tarjumaya waaqica nolosha Suldaan Maxamuud Cali-Shire. Inkasta oo qaar ka mid ah dhacdooyinka ay muddo dheer ahaayeen kuwo la illoobay ama si kooban loo xusay, buugani waxa uu isku dayayaa inuu dib u soo nooleeyo, una soo bandhigo si casri ah oo soo jiidasho leh.
Ugu dambayn, buugani waa martiqaad—martiqaad ku wajahan akhristaha si uu dib ugu milicsado taariikhdiisa, u fahmo qiimaha halgankii hore, ugana qaato dhiirrigelin mustaqbalka. Waa xusuusin ah in qaranimadu aysan ku iman si sahlan, balse ay ku dhisan tahay naf-hurid, dulqaad iyo go’aan adag.
Akhriste, waxaad gacanta ku haysaa sheeko ka weyn hal qof; waa sheeko ka hadlaysa ummad, halgan iyo rajo. Waa safar ku geynaya meel ka baxsan xuduudaha waqtiga—halkaas oo ay ku nool yihiin halyeeyadii dhisay taariikhda aan maanta ku faanayno.